Het leven van Kees Verwey

Biografie

Kees Verwey wordt op 20 april 1900 in Amsterdam geboren, als eerste kind van het echtpaar Chris Verwey en Jacqueline Verwey-Bienfait. De familie bezorgt hem twee beroemde ooms: de dichter Albert Verwey, broer van zijn vader, en architect H. P. Berlage die met de zuster van zijn moeder is getrouwd. Dichter en architect vormen met zijn ouders de kern van het idealistisch, sociaal bewogen en met cultuur beladen milieu waarin Kees Verwey in zonnige vrijheid opgroeit. Later zegt hij: ‘door al die beroemdheden in mijn familie werd ik als kind bijna verstikt.’

Vanaf zijn vroege jeugd tekent Kees Verwey. Hij tekent dieren, bloemen, auto’s, figuren uit kinderboeken. Hij reproduceert etsen van Rembrandt, schilderijen van Frans Hals. Portretteert zijn vader en moeder, zijn broer en zus. Het gezin Verwey verhuist naar een duinhuis in Santpoort waar Kees tot zijn 27ste jaar zou blijven wonen. Naar ontwerp van oom Hein Berlage wordt aan het huis een bakstenen ateliervleugel gebouwd. Voor Kees.

Hij is elf als hij zijn eerste zelfportret tekent. Tijdens logeerpartijtjes in Noordwijk aan Zee bij oom Albert maakt hij kennis met de kunstcollectie van zijn oom en laten hem werk zien van George Breitner, Isaac Israels, Jan Toorop, Willem Witsen en Floris Verster. Vooral voor de poëtische stillevens van Verster houdt hij zijn leven lang diep ontzag. Hij probeert de Haarlemse kunstnijverheidsschool en de opleiding voor tekenonderwijs in Amsterdam. De scholen boeien hem niet, weten hem niet lang vast te houden.

Hij gaat in Haarlem in een bouwval wonen. Laat zijn schuwheid varen, wordt lid van diverse kunstenaarsverenigingen. Eerste exposities in Haarlem en Den Haag volgen. Nieuwe kennissen dienen zich aan, de schrijvers Lodewijk van Deyssel en Godfried Bomans, de schilder Otto B. de Kat, de beeldhouwer Mari Andriessen. Hij geeft les aan de Haarlemse tekenclub De Acht, waar hij zijn latere echtgenote Jeanne Tilbusscher leert kennen.

Nadat hij in 1963 zijn leermeester Boot heeft begraven met de woorden ‘Ziel van mijn ziel, geest van mijn geest’ lijkt Verwey pas vrij om een eigen stijl te ontdekken. Naast de vele portretopdrachten zijn dit de jaren van de schilderkunstige experimenten. En de jaren waarin de totale wanorde op zijn atelier in een magische schat verandert.

Hij begint met wekelijks ‘lesje in abstractie’ bij de Amsterdamse schilder Jan Peeters. Een gewoonte die hij tien jaar zal volhouden. Raakt bevriend met beeldhouwster Charlotte van Pallandt. Eerste tentoonstelling van aquarellen bij M.L. de Boer, de Amsterdamse kunsthandel die jarenlang zijn zakelijke belangen gaat behartigen.

Zijn eerste overzichtstentoonstelling krijgt hij in het Frans Hals Museum. Hij schildert het geruchtmakende portret van Lodewijk van Deyssel met het loensende oog. Betrekt in de zomer van 1941 het statige zeventiende-eeuwse huis ‘Het Scheepje’ aan het Spaarne. Hier blijft hij wonen en werken tot zijn dood in 1995 en zet hij in zijn befaamde atelier de tijd stil.

Medeoprichter en kortstondig eerste voorzitter van de Hollandsche Aquarellistenkring. Schildert ‘Zelfportret met scheve das’ (1948) waarmee hij blijk geeft de moderne tendensen van zijn tijd te verstaan. Huwelijk met Jeanne Tilbusscher (1951). Tekent dertig indringende portretten van de Stijldichter Antonie Kok. De reeks, die hem geestelijk sterk aangrijpt, wordt later aangekocht door het Rijksprentenkabinet van het Rijksmuseum.

Oogstjaren. De tentoonstelling van de grote atelierstukken in 1978 in het Stedelijk Museum in Amsterdam is een ware triomf. Eindelijk glorieert hij in hét museum voor moderne kunst in Nederland met een grote tentoonstelling die alom lovende kritieken krijgt. Het werd tijd. Hij is 78.

Overzichtstentoonstellingen in Dordrecht, Haarlem en Den Haag. Overlijden van Jeanne Verwey-Tilbusscher (1990). Opening op de Grote Markt in Haarlem van de Verweyhal (1993). In dit ensemble van expositieruimten, ontworpen door de Haarlemse architect Wiek Röling, wordt ook de Collectie Kees Verwey bewaard die al zijn nagelaten werk omvat. De collectie wordt beheerd door de Stichting Kees Verwey, opgericht in 1984 door de schilder zelf.

1995: Overlijden van Kees Verwey. Hij wordt begraven op Driehuis-Westerveld.

Fotos

Het schilderachtige atelier van Kees Verwey is vastgelegd in de fotografie van onder andere Nico Koster. De belangrijkste attributen die op veel van de atelierstukken zijn terug te vinden, zijn, naast de collectie, in het depot opgenomen, zoals de kop van een sfinx, de witte soepterrine, het witte fragiele stoeltje, de zware Oudhollandse stoel, de Spaanse kruik. Ook een paar van zijn schildersezels completeren de collectie kunstwerken.